Абдрахманов Куанай. "Слушай своё сердце. Ему внятно всё на свете" Пауло Коэльо

История поиска началась с того момента, когда  мне на почтовый ящик пришло письмо от Залины Белоусовой

Письмо начиналось так:

20 марта 2011, 18:55

Уважаемая (не знаю имени и отчества, к сожалению), здравствуйте!

Я прочла ваше обращение на сайте поискового отряда Победа.

Ирина, думаю, сама даст все сведения по казахам, ну, а я прошу Вас помочь мне с розыском снайпера Куоная (или Куаная) Абдрахманова, который воевал в составе 186 сд и погиб в Польше.

Пожалуйста, заходите на форум поиска и участвуйте в теме, посвящённой этому человеку, которым гордилась дивизия:

http://poiskpeople.ru/forum/viewtopic.php?f=116&t=4431

Редкий случай, когда можно не только найти могилу, но и отследить боевой путь простого солдата!

Так хочется, чтобы его родственники узнали, КАК воевал их Куонай, чтобы они законно гордились им. Если найдётся родня, я схожу в архив и скопирую для них заметки из газеты. --

Во фронтовой газете 186 сд "За Родину" я обнаружила заметку о молодом снайпере из Казахстана.

Я переписала её текст.

Вот он:

"Счёт снайпера Абдрахманова

В дни жестоких боёв с гитлеровскими бандами Куонай Абдрахманов добровольно пошёл в Армию. Не вытерпело молодое

сердце казаха. Он видел, как рос и цвёл его родной Казахстан, как радостно и культурно жил его народ. За это и пошёл драться с врагом

Абдрахманов.

На фронте Абдрахманов стал снайпером, комсомольцем, он уничтожил из своей винтовки 53 немецких солдата, награждён

нагрудным знаком снайпера и медалью «За отвагу».

В сегодняшних наступательных боях комсомолец Абдрахманов снова показывает образцы мужества и отваги. За один

только день он убил 8 фрицев.

Старшина М. Амиров."

// За Родину. – 1943, 20 июля. - № 84. – с.2.

Ф. 186 сд., оп. 1, д. 102, л. 16/об.

Кроме этой заметки, были и ещё две, на которые у меня, к сожалению, не хватило времени. В одной речь шла о том, что возможности Абдрахманова как снайпера не используются, поскольку он стреляет из обычного автомата. В следующий раз сообщалось, что боец Абдрахманов снова стреляет из снайперской винтовки.

Возможно, у казахского солдата остались родственники, и кому-то будет приятно узнать, как воевал близкий ему человек.

В ОБД данных о гибели Куоная Абдрахманова я не нашла. Значит, есть надежда, что он уцелел, создал семью, и сейчас где-то живут его дети и внуки.

Хотелось бы, чтобы они прочли эту заметку.

Историческая справка:

В феврале 1943 года дивизия после отлично выполненной наступательной операции по прорыву обороны противника в

направлении Оленино - Ржев была по приказу Ставки Верховного командования срочно погружена в эшелон и переброшена через

Москву в район Плавска, Синявино Тульской области, где она вошла в состав 25-го стрелкового корпуса Брянского фронта.

Пополнив личный состав и вооружение, дивизия после усиленной подготовки и тренировки вновь начала активные боевые действия.

Заняв исходное положение в районе города Мценска, она перешла в наступление на Орловском направлении.

5 августа 1943 года Орёл был освобождён от немецко-фашистских оккупантов.

За мужество и героизм, проявленные в боях за город Орёл, дивизия была награждена орденом Красного Знамени.

К сожалению, я пока не могу предоставить сведения о том, где именно воевала дивизия в июле 1943 года, но буду над этим работать.

С уважением, Белоусова Залина Александровна

22.03.11, 01:01, "Каражанова Макка" 

Добрый вечер Залина!

Постараюсь помочь, информацию отправила друзьям, отправлю знакомым и журналистам.

Ждем результат.

 Спасибо Вам за Куаная!!!

27 марта 2011, 19:27  

Макка, спасибо Вам огромное за неравнодушие к судьбе своего земляка!

Залина Белоусова

Неожиданный поворот событий.

Просматривая списки погибших в январе 1945 года в Польше солдат 186 сд, я обнаружила в одном из них фамилию Абдрахманова.

Довольно редкое имя - Куанай - вполне могли записать как Куонай, или наоборот.

Словом, похоже, что наш прославленный снайпер пал смертью храбрых, освобождая Польшу.

Стала проверять по ОБД, и к своему великому изумлению, обнаружила, что ефрейтор Абдрахманов числится без вести пропавшим.

Вот документы, которые открываются на Абдрахманова Куаная в ОБД:

1. Номер записи 60917148

Фамилия Абдрахманов

Имя Куанай

Дата рождения __.__.1922

Дата и место призыва 12.03.1942 Карабутакский РВК, Казахская ССР, Актюбинская обл., Карабутакский р-н

Последнее место службы п/п 05252 "К"

Воинское звание ефрейтор

Причина выбытия пропал без вести

Дата выбытия __.01.1945

Название источника информации ЦАМО

Номер фонда источника информации 58

Номер описи источника информации 977520

Номер дела источника информации 417

Макка Каражанова: Найден приказ и наградной лист  награждения Куаная орденом "Красная Звезда"

Последнее место службы п/п 05252 "К"

Документ № 39193

Донесения послевоенного периода

03.06.1947

Карабутакский РВК Актюбинской обл.

титул:

http://www.obd-memorial.ru/Image2/filte ... 358c9d7520

стр. 2 из 3:

http://www.obd-memorial.ru/Image2/filte ... 937db4b73c

2. Номер записи 68150277

Фамилия Абдрахманов

Имя Куанай

Дата рождения __.__.1922

Место рождения Казахская ССР, Актюбинская обл., Карабутакский р-н

Дата и место призыва Карабутакский РВК, Казахская ССР, Актюбинская обл., Карабутакский р-н

Воинское звание ефрейтор

Причина выбытия пропал без вести

Дата выбытия __.03.1945

Название источника информации ЦАМО

Номер фонда источника информации 58

Номер описи источника информации 977520

Номер дела источника информации 3370

Документ № 46074

Донесения послевоенного периода

08.07.1947

Управление по учету потерь 3 отдел

титул:

http://www.obd-memorial.ru/Image2/filte ... d99a1aecb1

стр. 43 из 164 (анкета на розыск):

http://www.obd-memorial.ru/Image2/filte ... f21bcbc672

оборот анкеты (стр. 44):

http://www.obd-memorial.ru/Image2/filte ... dcc1f67d2d

Однако документ, который я просматривала, на запрос "Абдрахманов Куанай" не открывается, хотя записано в нём практически тоже самое:

"Абдрахманов Куанай Ест****евич, сержант, разведчик, учащийся, место и год рождения - Актюбинская область, Карабутакский район, к-з Кабык (Кабок?), 1922 год, призван Карабутакским РВК, убит 26.01.45, похоронен в городе Ласен Лассенского уезда, сестра Есбенбетьева Каниса, проживает в Карабутакском районе, колхоз Кобак".

В ОБД это документ № 19474 Донесения о безвозвратных потерях от 20.02.1945, штаб 186 сд.

"Список на безвозвратные потери 107 отд. развед. роты за январь месяц 1945 года" из донесения 186 сд в отдел кадров 46 СК от 4 февраля 1945 года.

Макка Каражанова: Награды Куаная - Медаль за Отвагу от 16.12.42 и Орден " Красной Звезды"

Нашёлся, значит, мой снайпер, гордость дивизии, геройский казах Абдрахманов. Земля ему пухом...

27.03.11, 17:18

Добрый день, Залина Александровна!

Сегодня получила письмо от Асылбека Толешева, в г. Актюбенске очень заинтересовались Вашими поисками по Куанаю. 

Хотят написать о нем статью, я дала Асылбеку Ваш e-mail.

С уважением Макка Каражанова

Форум поисковиков: 

Залина Белоусова -Историей снайпера и его земляков заинтересовались в Казахстане. Мне пришло уже три письма из разных газет!

Спасибо Макке Каражановой из Харькова - это она нашла тех, кому небезразлична история казахских солдат.

Теперь предстоит хорошенько поработать в архиве, чтобы найти больше сведений. Главное - доподлинно установить, точно ли речь идёт об одном и том же человеке.

Я-то думаю, что да, но, прежде чем сообщать родственникам, нужно всё перепроверить.

И всё равно хорошо! Хорошо, что это кому-то нужно!

Залина Белоусова

Дорогие товарищи!

Найдены родственники нашего героя!

Низкий поклон журналисту Алие Турниязовой, которая прислала мне это письмо:

"В прошлом номере « Б» мы писали о том, что разыскиваем родных солдата Абдрахманова Куаная. История получила свое продолжение. Неоценимую помощь оказала нам аким Карабутакского сельского округа Зоя Микитаевна Булекова. Она нашла родных солдата в селе Алаколь Айтекебийского района.

Их было три брата: Матай, Сатай и Куанай, - говорит Жеткерген Матаев. Все они до войны жили в колхозе «Кабак» Карабутакского района. Мой отец, Матай. Он воевал на Сталинградском фронте, к счастью вернулся с войны и прожил до 1976 года. Еще при жизни отец разыскивал Куаная, рассылая запросы в архивы Москвы. Но всегда приходила одна и та же информация: пропал без вести. У нас в доме хранится статья из газеты «Социалістик Казахстан» за 10 декабря 1944 года. Корреспондент Жуматаев на казахском языке пишет об отважном солдате, моем дяде. Есть в статье диалог между Куанаем и полковником, детали вручения наград. Больше никаких сведений о Куанае Абдрахманове у нас до последнего дня не было. Я благодарен тем людям, которые отыскали след моего родственника. У меня трое детей, есть внуки. Этот День Победы, 9 мая для нашей семьи будет особенным. Знать, что твой родной человек был отважным разведчиком и с почестями похоронен вместе с погибшими товарищами - для нас большая гордость.

В информации москвичей Каниса Есбентьева указана как сестра солдата. На самом деле это его женге(сноха), супруга Матая, моя бабушка."

Надеюсь в заключение темы опубликовать на форуме статью, о которой говорит родственник Куаная Абдурахманова

Позвонила Асылбеку, поздравила с такой победой!!!

 Поздравляю Залина Вас, Вы принесли в дом казахской семьи покой,радость и гордость! 

Как классно, что Вы Залина не прошли мимо статьи и заинтересовались судьбой Куаная!!!

 Макка Каражанова

 2011 9:53 09 Аскар Катпенов 

Хочу выразить благодарность Залине Александровне Белоусовой в поиске, обратившей внимание на снайпера из Карабутакского района Казахской ССР -Абдрахманова Куаная(считавшегося без вести пропавшим). Через 69 лет после окончания войны родные и земляки узнали о том, что он геройски воевал и погиб(захоронен) на территории Польши незадолго до дня Победы.

А также выразить благодарность Макке Каражановой из Харькова, привлекшей меня к поиску родных снайпера, а также Альмире Алышбаевой из Актюбинской газеты "Диапазон", журналистке Алие Турниязовой и многим, многим другим людям из Актюбе, Карабутака, поселка Аккол. 

Татьяна - Спасибо Вам, Аскар, за помощь!!!

Именно благодаря таким людям, ищущим, с беспокойным серцем, солдаты и возвращаются домой, в свои семьи, где их помнят и очень давно ждут...

О Залине - это отдельный разговор. Такого упорного человека очень редко встретишь

Залина Белоусова -Алия Турниязова сообщила, что собирается посетить семью Абдурахманова в ближайшие дни. Там она расспросит о подробностях и сфотографирует копию статьи, сделанную ещё братом Куаная Матаем. На всякий случай фронтовик даже заверил копию у нотариуса.

Я в свою очередь помещу здесь маленькую заметку, только сегодня найденную в архиве. Её автор сам Куанай Абдурахманов.

На родине снайпера Абдрахманова (если помните, он был похоронен в Ласине) очень ждут вестей! 

Его земляки очень горды тем, что в их ауле родился и жил настоящий герой. Они хотят даже открыть музей имени Куаная Абдрахманова! 

Все с нетерпением ждут известия о месте его последнего захоронения, очень хотят приехать к нему на могилу. 

Мне прислали отчёт о поездке в аул, где живут родственники Абдрахманова. Статью на казахском языке и фотографии я постараюсь выложить как можно скорее, а пока просто скажу большое спасибо Асылбеку Куантаевичу Толешову, который взял на себя труд съездить на родину солдата и встретиться с его родными.

Это он рассказал мне о том, с какой радостью и восторгом в ауле встретили известие о Куанае Адбрахманове

Редакция «Б» посчитала своим долгом перепечатать статью Жуматаева за 10 декабря1944 года о Куанае Абдрахманове в газете ««Социалістик Казахстан». Читая ее, сразу становится понятно, каким отважным парнем был житель Карабутакского района.

"Храбрый Куанай"

Куаная Абдрахманова вызвал капитан.

-Доберешься до холма, там стоит сгоревший танк, укроешься в нем. Оттуда будешь вести наблюдение за селом. Твоя задача подбить как можно больше фрицев. Но это очень опасно, постарайся себя не обнаружить.

Получив приказ, Абдрахманов отправился на задание. Ползком он пробирался к холму, но под обстрелами снарядов парню ранило руку. Куанай разорвал индивидуальный пакет, кое - как забинтовал рану, но ползти продолжал. Оказавшись внутри танка, он начал подпевать себе: «Ты, фриц, попал на мушку казахскому стрелку, попадешь теперь в могилу ты». К вечеру снайпер возвратился обратно, доложив о семи подбитых фашистах. Капитан обратил внимание на перевязанную руку бойца.

-Я проходил минное поле, осколком зацепило, - спокойно сказал солдат и показал готовность к следующим задачам.

Капитан удивился характеру снайпера. На следующий день Куанай, несмотря на ранение, вновь пошел на задание. Через время ему вручили « Орден Красной звезды».

Слава про меткого снайпера казаха пошла по всей части. Однажды парня вызвал полковник и сообщил о немецком снайпере, не дающем покоя. Он указал по карте Куанаю направление, откуда фриц ведёт огонь. Точно определить его местонахождение было очень трудно, так как он сидел на опушке леса, в кустарнике, в метрах 300.

-Перед тобой мы ставим задачу уничтожить немецкого снайпера, он опытен, но надо его перехитрить, - приказал высокий чин Куанаю.

- Есть товарищ полковник!- дал честь Абдрахманов.

Полковник пожал солдату руку и попросил быть осторожным.

Куанай залег в яме. Он пристально наблюдала за вражеским снайпером. Менял ячейки, выбирал то с левого, то с правого фланга, но всё безрезультатно: фашистский снайпер вёл огонь очень редко и только по целям. Два снайпера следили друг за другом. Куанай пытаясь вызвать ответную стрельбу, несколько раз стрелял по кустам: убедился, враг коварен и хитер. Тогда Абдрахманов снял каску и повесил на ветку. Фашист отстрелял каску. Куанай затих, усилил внимание и решил наблюдать дальше. Прошло некоторое время. Гитлеровец, уверенный в том, подбил снайпера, встал в полный рост. В этот момент Куанай взял его на мушку, и, выбрав удобный момент, спокойно нажала на спусковой крючок. Выстрел был точен. Фашист упал, сражённый пулей в самое сердце.

Приказ полковника выполнен.

Постигая фронтовую науку, замерзая на "нейтралке" зимой, снайпер не возвращался в часть без добычи. За 43 дня ему удалось отстрелять 373 фашиста. Однажды на немецком укреплении он был ранен и оказался в госпитале. Уже в госпитале командование вручило ему медаль «За отвагу», «Орден Славы», Орден Великой Отечественной войны.

«Қуанайымызды тауып, қуандық»

Ерліктің ескірмейтіндігіне біз осы жолы да толық көз жеткізгендей болдық. Халқымыз жуырда ғана ұлы Жеңістің 66 жылдығын үлкен мереке ретінде атап өтсе де, соның заңды бір жаңғырығындай, соны жаңалықтар санамызды сәулелендіріп, бойымызға жігер мен қуат беруде. Әйтпегенде ше, шынында біздің қазақтардай қаһарман халық бар ма екен?!

Біз бұл шағын ғана мақаламызды неліктен жүрегіміз қуана, оқырмандарға жеткізгелі отырмыз? Оның басты себебі – тағы бір батыр деуге толық сай келетін боздағымыз табылды. Ақтөбе облысының Қарабұтақ аудандық әскери комиссариатынан (қазіргі Әйтеке би ауданы) жиырма жасқа толар – толмаста 1942 жылдың 12 наурызында майданға аттанған Қуанай Әбдірахманов майданға алынған санаулы-ақ күндердің ішінде 373 фашистің көзін құртқан. Бұл туралы тарихи деректерге кейінірек тоқталамыз.

…Мамыр мерекесінің қарсаңында «Невада-Семей» антиядролық қозғалысының Батыс Қазақстан облыстары филиалының директоры, қоғам қайраткері Ізімғали Көбеновтің ұйымдастыруымен және осы Қуанай Әбдірахманов сияқты батырымызды тауып, оның бүге-шігесіне дейін зерттеп жүрген жерлесіміз, Мәскеудегі Қазақстан аймақтық ұлттық мәдени автономиясының қызметкері Асылбек Төлешов сынды асыл азаматтарымыздың қолдауымен Қарабұтақ ауылында болдық. «Сырлы аяқтың сыры кетсе де сыны кетпейтіні» сияқты бұрынғы аудан орталығы болған осы өлкенің бүгін де бағы таймаған. 1-мамыр – Қазақстан халқының бірлігі күні осында маңдай тіреген біздің назарымызды орталық алаңдағы салтанатты шерулер, мәдениет Үйі жанындағы көркемөнерпаздар концерті ерекше аударды. Ауыл әкімі Зоя Бөлекова да осы маңайда жүр екен. Біздерді құрақ ұшып қарсы алып, 35 шақырым жердегі болашақ кейіпкеріміздің туған ауылы Ақкөлге атқосшысын ілестіріп, ақ жол тілеп шығарып салды. Мұнда Қуанайдың туысқаны, інісі Жеткерген Матаев тұрады екен. Ал Қуанайдың кіндік қаны тамған жер осы Ақкөлден онша қашық емес, Қабық деген бір бөлімшесі деп сапар барысында қасымыздағы білетін азаматтар ақпарат беріп жатты. Ұзақ жылдар осы «Ақкөл» совхозында жүргізуші болып еңбек еткен Жеткерген ағамыз бізді ескі танысындай құшақ жая қарсы алып, төрге жайғастырған соң әңгімесін бастады:

– Біздің әкелеріміз Есмамбетов Әбдірахман, Есмамбетов Сатай және Есмамбетов Матай үш ағайынды екен. Соның ең үлкені Әбдірахманнан осы сіздер іздеп келіп отырған Қуанай атты ұлы қалды. Сатайдан бала болмады. Ал ең кенжесі Матайдан мен бармын. Менің әкем Матай да соғысқа барды. Сталинград бағытында шайқасты. Бақытымызға орай ол кісі оқ пен оттың арасынан елге аман-есен оралды. 1976 жылы дүние салды. Әлі есімде, әкем тірі кезінде осы Қуанайды іздеп Мәскеу архивтеріне сан рет хат жолдады. Қанша рет үміттеніп, талпынсақ та «із-түссіз жоқ болды» деген бір ғана жауап «салымызды суға кетіре берді». Ал біз ағамыздың ерлігіне тәнті болып, осындай мейрам-мерекелерде газеттерден, радио-теледидар хабарларынан бір тосын жаңалық естиміз бе деп үнемі толқып жүретінбіз. Мақтанғанымыз емес, ол кісінің осал жауынгер болмағанын үйде сан жылдар бойы сақталып, әбден сарғайған «Социалистік Қазақстан» газетінің 1944 жылғы 10 желтоқсандағы номеріндегі мақаланың өзі айғақтайды. Онда Қ.Жұматаев деген тілші менің ағам Қуанай Әбдірахманов туралы мақала жазған. Онда соғыста құралайды көзге ататын мерген ағамның үлкен тапсырма алардағы полковникпен арадағы сұхбаты, сол жорықтың сәтті аяқталғандығы, ағамның батырлығы жан-жақты суреттелген. Міне, осыдан басқа біздің қолымызда ешқандай дерек жоқ еді. Сіздер біздер үшін ең қымбат жан – аяулы ағамыз хақында үлкен жаңалық алып келдіңіздер. «Өшкеніміз жанып, өлгеніміз тірілгендей болды». Үш балам, немерелерім бар. Енді олар батыр аталарын мақтан тұтатын болады. Сіздерге айтар алғысым шексіз, – деп ағынан жарылды.

Тек бір ғана әттеген-ай дегізетін жағдай Қуанай сияқты соғысқа дейінгі бозбаланың, майдандағы ержүрек жауынгердің тума-туыстарының архивінде бірде-бір суреті сақталмапты.

Ең бастысы – біздің жерлесіміз дұшпан алдында ұлттық мерейімізді өсіріп, қазақ деген халықтың көзсіз батырлығын күллі әлемге паш етті емес пе?! Оның майдан даласындағы іс-қимылы жөнінде мына дерекке жүгінейік:

«Отан үшін» («За Родину») деп аталатын әскери парақша газеттің 1943 жылғы 20 шілдедегі №84 санында старшина М.Әміров біздің жаужүрек жерлесіміз жайлы

«На фронте Абдрахманов был снайпером, комсомольцем, он уничтожил из своей винтовки 53 немецких солдата. Награжден нагрудным знаком снайпера и медалью «За отвагу». В сегодняшних наступательных боях комсомолец К.Абдрахманов снова показывает образцы мужества и отваги. За один день он убил 8 фрицев» – деп жазады.

1943 жылдың ақпан айында алғы шептегі шабуылдан өте үздік деп танылып, жау бекінісін күл-талқан еткен дивизия тағы да толықтырылып, Жоғарғы Басшылықтың бұйрығымен Оленино-Ржев бағытына ауыстырылады. Осыдан бәрін эшелонға тиеп, Мәскеу арқылы Тула облысының Плавска ауданының Синявино селосының маңынан бір-ақ шығарады. Кейіннен бұл дивизия Брянск шайқасы бойынша 25 -атқыштар корпусының құрамына кіреді. Бұл корпус Орел бағыты бойынша Мценск қаласында өздеріне сенімді бекініс жасап, 1943 жылдың 05 тамызында Орел қаласын неміс-фашист оккупанттарынан тазартады. Осы жорықтағы көрсеткен батырлығы мен ерлігі үшін дивизия «Қызыл Жұлдыз» орденімен марапатталады.

Ал, мерген жерлесіміз Қуанай Әбдірахманов жөнінде жоғарыдағы старшина М.Әміров жазғандай аталмыш дивизия 1943 жылдың шілдесінде қай жерде жауға қарсы шайқасты? – ол жағы архив деректері бойынша әзірге белгісіздеу.

Қарабұтақтық жерлесіміздің майдандағы ерліктерін өз әріптестері де жоғары бағалайды. Оны «Социалистік Қазақстан» газетінің 1944 жылғы 10 желтоқсандағы №244 (9149) санындағы Қ.Жұматаевтың мақаласынан айқын аңғарамыз. Шағын материалдың мазмұны төмендегідей:

– Қуанайдың майданға жаңа барған кезі еді. Капитан оны шақырып алды да «Сіздің міндетіңіз, -деді Қуанайға, анау жота үстіндегі өртенген танктің ішіне бекініп, село ішіндегі көрінген немістерді жою. Алайда өзіңді сездіруші болма».

– Құп, жолдас, капитан! Бұйрығыңыз орындалады, -деді Қуанай.

Жас мерген алғаш рет алға шықты. Қуанайды зуылдап өткен оқ, жарылған миналар қорқыта алмады. Ол еңбектей бастады. Танктің ішіне кіре бергенде ғана сол қолынан саулап аққан қанды көріп, қолын таңып алды да, іске кірісті.

Танктің снаряд өткен қабырғасындағы тесіктен село іші анық көрінеді. Сол тесіктен мылтықтың стволын шығарып қойып, Қуанай село ішіндегі немістерді сирете бастады.

Күн батып, ымырт жабылған кезде ол бақылау пунктіне келіп, капитанға баяндады:

– Жолдас, капитан, сіздің бұйрығыңыз орындалды. Жеті немісті жер жастандырдым, -деді.

Ертеңіне Қуанай капитанның «суық өте қатты, жараңды үсітіп аласың» деген сөзіне қарамастан, өзі тіленіп кешегі жеріне тағы кетті. Бұл күні көрсеткен ерлігі үшін награда – «Қызыл жұлдыз» орденін алды.

Арада бірнеше күндер өтті. Жауынгерлер арасында Қуанайдың даңқы арта бастады.

Бір күні полковник Қуанайды шақырып алып, «сенің алдыңда үлкен бір міндет тұр, ол неміс мергенін жою. Ол саған оңай қолға түсе қоймайды. Айла жасау керек. Неміс мергені анау көп бұтаның ішінде. Қалайда жою керек. Өйтпейінше бізге тыныштық беретін емес», – деді.

– Құп, жолдас полковник, бұйрығыңыз орындалады, – деді Қуанай.

– Полковник оның қолын қысып тұрды да, – сақ бол! – деді.

Қуанай түн қараңғысы серпілген кезде неміс мергені жатқан жерден үш жүз метрдей шұңқырға бекініп алды.

Қанша бақыласа да жау мергені оны сезгендей еш белгі бермеді. Екі мерген бірін-бірі аңдумен болды. Қуанай неміс мергені жауап қайтарар деген оймен көп бұтаны көздеп, бір-екі рет атып жіберді. Ойлағандай-ақ ол да ата бастады. Ұшқан оқтар Қуанайдың төбесін сипай тызылдап өтіп жатты. Сол кезде Қуанай құлақшынын басынан алып, қасындағы бұтаға іліп қойды. Жау құлақшынды ұшырып түсірді. Екі жақ та көпке дейін атуын қойып, тыныштала қойды. Жау Қуанайдың атпағанын оны өлді деп ойлап, тұрып қарай бергенде Қуанай оның жүрегін дәлдеп, басып қалды. Неміс мергенінің домалағаны оның елде жүргенде бір атқан қоянын көзіне елестетті.

Жаудың Н. бекінісін алу ұрысында жараланған Қуанай госпитальдан кейін де «Ерлігі үшін» медалі және «Даңқ», «Отан соғысы» ордендерімен наградталды.

Қуанай жойған немістің саны аз күнде 373 болды. Ол немісті өз үңгірінде талқандау үшін өткір көзін Берлинге қадауда. Майдандағы Армия, -делінген мақаланың соңында.

Қарабұтақтық мерген – жауынгер Қуанай Әбдірахманов Польша жерін жаудан азат ету кезінде Лассен уезінің Лассен қаласының түбінде 1945 жылдың 26 қаңтарында қаза табады. Сөйтіп, міне, «хабарсыз кетті» деген арысымыздың «жаным – арымның садағасы» деп, жауға қырғидай тиген сәттерінің куәсі болып отырмыз. Батырдың інісі Жеткерген Матаев сынды ағамыздың «өшкенім жанды ғой» деп көңілі босауы қуаныштың жасы болар!

Әңгіме арасында мәскеулік жерлесіміз Асылбек Төлешов мұндай жақсы миссиямен келіп отырғандығын айта келіп, ең алдымен елдегі азаматтарға шын ризашылығын жасырмады. Биылғы жылдың наурыз айында осы Қуанай сынды батырымызды Ізекеңе айтқанымда фамилиясын естісімен «Ой, Асеке, менің де әкемнің аты Әбдірахман, туысым болды ғой» деп әзілдеп, бұл жақсы жаңалықты жергілікті ұлт өкілдері көбірек шоғырланған Қарабұтаққа тезірек жеткізейік деп өтінді, – деді.

Әрі қарай журналистік қызығушылықпен біз Қуанай Әбдірахманов сияқты батыр ағамыздың майдандағы ерлік жолдарын анықтайтын деректер қалай табылғандығын суыртпақтап сұрай бастадық.

«Соғыс өртінің сөнгеніне жетпіс жылға жуықтап қалса да, жақын туыстарын іздеушілер легі әлі де көп», – дейді Асылбек Қуантайұлы. Бір ғана мысал ретінде айтсам, Мәскеуде тұратын дағыстан қызы Залина Белоусова өз атасы Әбдірахман Хафизовті іздеп, бұрынғы одақтас, қазіргі ТМД елдерінің архивтеріне сұрау салып, хат жібереді. Сондай үшбу хаттың біреуін Украинадағы танысы Макка Қаражановаға жолдайды. Тарихи деректерге сүйенсек Украинада соғыс кезінде 106 – қазақ ұлттық кавалериялық дивизиясы құрылып, жауды талқандауға елеулі үлес қосқан. Харьков қаласында тұратын жерлесіміз Макка дағыстандық жауынгер туралы еш дерек табылмағанымен, мені бұрыннан білетіндіктен, Хафизов емес, сондағы архивтердің бірінен Әбдірахманов Қуанай жөнінде тың құжаттар табылғанын қуана хабарлады. Сонан соң мен елге алдымен «Диапазон», «Керек-info» газеттеріне, Әлия Турниязова сияқты журналистермен хабарласып, қуанышымды бөлістім. Енді, міне, сол батыр жерлесіміздің ізі қалған ауылға келіп, мәре-сәре болып отырмыз, – деді көтеріңкі көңілмен.

Қарабұтақ жерінен шыққан Қуанайдай жаужүрек ағамыздың өмірбаяндық деректерін толықтыруда, оның нақтылы қай жерде кіндік қаны тамғаны, туыс-жақындары жөнінде бізге толық мағлұмат берген Қарабұтақ селолық округінің әкімі Зоя Бөлековаға айтар алғысым шексіз. Оған қоса Ақкөл селолық округінің әкімі Қайырбек Дүйсенбин де ақын жанды азамат екен. Жаңа көрдіңіздер, Мұқағалидың жырларын сорғалатып төгіп отыр. Ендеше, осындай азаматтары мен азаматшалары бар ауылға Қуанай Әбдірахманов сияқты батырдың рухы жебеп, күш-қуат берсін дегім келеді. Ал батырды ұлықтау – ол келер күндердің шаруасы» – деп сөзін аяқтады Асылбек Қуантайұлы.

Сағындық Ниянқұлов

Ақтөбе облысы

05.05.2011

«Литер» продолжает работу по установлению личностей погибших и пропавших без вести во время ВОВ казахстанцев

Опубликованный в одном из прошлых выпусков «ЛИТЕР-Недели» материал «Исчезнувшие» вызвал ажиотаж. Причем отзывы шли не только от потомков бойцов героически погибшей 106-й кавалерийской дивизии.

Стоит заметить, что помощи в розыске дедов и прадедов, пропавших без вести в годы Великой Отечественной войны, а также любой другой информации о погибших родственниках просят потомки воинов из многих других подразделений. Мы решили опубликовать запросы и сообщения, поступившие на указанные в прошлом материале адреса. Не исключено, что кто-то из наших читателей сможет помочь с информацией.

«…Я прошу вас помочь мне с розыском снайпера Куоная (или Куаная) Абдрахманова, который воевал в составе 186-й сд (стрелковой дивизии. – Прим. ред.) и погиб в Польше… Он не просто герой, а сослуживец моего деда. Для меня вся дивизия – как одна большая семья. Эти люди прошли через одни испытания, одними дорогами, видели то же горе и ту же смерть. Я считаю своим долгом поклониться каждому, поскольку все они достойны нашего уважения и памяти.

Это было очень страшно, но они все равно боролись. Мальчик, который ушел на войну в возрасте моего сына и вел себя, как настоящий герой, не мог бы оставить меня равнодушной. Я счастлива встрече с вами, поскольку в дивизии казахов было много! И все они молодцы, особо отличались храбростью и стойкостью. Дивизия ими гордилась!

С уважением Белоусова Залина Александровна».

Кстати, история получила счастливое продолжение. Вот что пишет глава казахского землячества в Украине Макка Каражанова: «Мы писали о том, что разыскиваем родных солдата Абдрахманова Куаная. История получила свое продолжение. Неоценимую помощь оказали нам Асылбек Толешов, член совета Казахской региональной национально-культурной автономии (КАЗРНКА) города Москвы и аким Карабутакского сельского округа Зоя Микитаевна Булекова. Она нашла родных солдата в селе Алаколь Айтекебийского района.

Альбина АХМЕТОВА, Алматы –Харьков

Спасибо всем нам, что каждый из нас приложил максимум усилий, чтобы на Родине Куаная узнали, о МУЖЕСТВЕ и ХРАБРОСТИ КУАНАЯ!!! Главное родственники теперь смогут посетить могилу Куаная, поклонится ему, привезти Казахской земли. 

twitter.com facebook.com vkontakte.ru odnoklassniki.ru mail.ru ya.ru rutvit.ru myspace.com technorati.com digg.com friendfeed.com pikabu.ru blogger.com liveinternet.ru livejournal.ru memori.ru google.com bobrdobr.ru mister-wong.ru yahoo.com yandex.ru del.icio.us