106 кав.дизия

24)Тунгатов Камардай, политрук 1905г. Казах член ВКП (б) с 1930г. В РККА 41г. политработе с 1941г.Состоящий в распоряжение Военного Совета Округа Назначается политическим руководителем, пулеметного эскадрона 269кп 106кд Общее- среднее, военное ВПК в 1941г.

http://birlik.org.ua/page/k-9-maja-ustanovlennye-imena-kavaleristov-106kd

Тунгатов Камзабай политрук

Дата рождения __.__.1906

Место рождения Казахская ССР, Семипалатинская обл., Абаевский р-н

Последнее место службы 269 кп 106 кд ( 269 кп, 106 кд )

Дата выбытия __.__.1942

Причина выбытия пропал без вести

Источник информации ЦАМО

Номер фонда ист. информации 33

Номер описи ист. информации 594258

Номер дела ист. информации 25

https://pamyat-naroda.ru/heroes/memorial-chelovek_prikaz74736749/?backurl=%2Fheroes%2F%3Fadv_search%3Dy%26last_name%3D%D0%A2%D1%83%D0%BD%D0%B3%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2%26group%3Dall%26types%3Dpamyat_commander%3Anagrady_nagrad_doc%3Anagrady_uchet_kartoteka%3Anagrady_ubilein_kartoteka%3Apotery_doneseniya_o_poteryah%3Apotery_gospitali%3Apotery_utochenie_poter%3Apotery_spiski_zahoroneniy%3Apotery_voennoplen%3Apotery_iskluchenie_iz_spiskov%3Apotery_vpp%26page%3D1%26first_name%3D%D0%9A%D0%B0%D0%BC%D0%B7%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9

/

Үзілмеген үміт

" Мен атаммен мақтанамын үнемі,

Жат топырақты жастанса да сүйегі.

Қан майданда қаза болып біз үшін,

Бізбен бірге соғып жатыр жүрегі..."

Біздің атамыз Тұнғатов Қамзабай 1905 жылы Абай ауданында Жүрекадыр ауылында дүниеге келген. Атамыз Шар қаласында аудандық партия комитетінің 2-ші хатшысы болған, Коммунисттік партияның мүшесі ,білімі жалпы-орта, әскери ВПК 1941ж. бітірген .

Ұлы Отан соғысына 1941 жылы аттанған. Ақырғы хаты 1942 жылы келген: " Украинадағы Хомутов орманында үлкен ұрысқа дайындалып жатырмыз",- деп хатын жазып, ақырғы суретін салып жіберген. 1943 жылы әжеміз бен, әкемізге қара қағаз келген, хабарсыз кеткені хабарланған. Әкеміз, Тұнғатов Қамзабайдың баласы, Қамзабаев Төлебай қазіргі таңда 80 жасқа келіп отыр. Телеарнадан беріліп жатқан хабарларға әлі де үміттене қарап, әкесінен хабар күтеді, әкеге деген сағынышы әлі өшкен жоқ. Әкесінің қайда жерленгенін, қай жерде қаза тапқаннын білгісі келеді, үміттенеді.

2012 жылы "Хабар" арнасынан жаңалықтар тындап отырып Харков қаласындағы қазақ қоғамдастығының жетекшісі Макка Каражанова мен тарихшы-археолог Татьяна Крупаның Отан соғысында Украина жерінде ұрысқа кірген 106- атты әскер дивизиянының тағдыры жөніндегі зерттеулері жарияланды.

Бұл дивизия Ақмола қаласында жасақталған, құрамында тек қазақстандықтар болған. 1942 жылы Қызыл армия барлық күшін жұмылдыра отырып немістерге қарсы шыққан. Осы ұрыста 106- атты әскер дивизиясы 8 күн жаудын дүлей күшін ұстап тұрды, Хомутов орманының шетінде олар өздерінің ақырғы шайқасын көрсетті. Ұрысқа қатысқан төрт мың қазақтын біреүі аман қалмаған.Осы ұрыстан сон 106-атты әскер дивизиясы атаусыз жоғалған, тағдырлары белгісіз болғандықтан, барлық жауынгерлердің, яғни 4091 адамның отбасына "Хабарсыз кетті" деген хабар жіберілген. 70 жыл бойы ешқандай хабар болмады.

Осы теледидар деректерінен кейін , біз Интернет сайттарына кіріп, атамызды іздеу жұмыстарын жалғастырдық. Үмітіміз ақталды, әсіресе әкеміздін қуанышында шек болған жоқ, аз ғана хабар көзінен сағыныш жасы болып төгілді.

Сонымен, атамыз Тұнғатов Қамзабай 106- атты әскер дивизиясында саяси жетекші болған екен-политрук. Осы дивизиянын әскери басшыларынын тізімінде 59 адам болса, тізімде 24 болып біздін атамыз тіркеліпті:"Тунгатов Камзабай, политрук 1905г.Казах член ВКП (б) с 1930г. В РККА 1941г. на политработе с 1941г. Состоящий в распоряжение Военного Совета Округа Назначается политическим руководителем, пулеметного эскадрона 269 кп 106 кд . Образование общее- среднее, военное ВПК в 1941г.",- деп жазылып, суреттері берілген. 59 адамның ішінде атамыз да қасқайып отыр.

Интернеттің тағы бір сайтынан қазақстандық 49- атты әскери дивизиясының тізімін алдық. Ол тізімде атамыз 80-болып тур.(80.Тунгатов Камзабай Дата рождения __.__.1906

Место рождения Казахская ССР, Семипалатинская обл., Абаевский р-н

Воинское звание политрук Последнее место службы 269 КП 106 КД

Причина выбытия пропал без вести Дата выбытия __.__.1942г.)

Украина жеріндегі "Харьков қазаны" деп аталған бұл ұрыс Отан Соғысындағы ен сәтсіз деп саналған . Тұтас бір дивизиядағы 4093 адам қоршауда қалып хабарсыз кеткен, олардың көбі қазақ ұлтынан еді.

Ұлы Женістің 70 жылдық қарсанында қазіргі таңда белгілі болып отырған осы деректерді әлі де толтыра отырып, 106-атты әскери дивизиясының жауынгерлері туралы құпия хабарларды ашып, зерттеп, ұрпақтарына жариялап, құрмет көрсетілсе, нұр үстіне нұр болар еді. Өйткені олар соғыстың алғашқы қыин сағаттарында фашистік жаулаушыларға қарсы тұрған, бүгінгі ұрпақтың бақыты үшін қаза болған боздақтар еді.

Атамыздың артыңда бүгін бір ұлынан тараған 6 немере, 15 шөбере, 2 жиен неменелері бар.Ұрпақтары аталарын жалғастыра береді.

Аружан Толебаева-шөбересі;

Айгүл Камзабаева- немере келіні,

Абай ауданы, Жүрекадыр ауылы.

Менім атам

Тұнғатов Зәмзәбай атамыз , Тұнғатов Қамзабайдың ағасы .1893жылы Абай ауданыңда дүниеге келген.Зәмзәбай атамыз ескіше молданың оқуын оқыған. Інісінің артынан Шар ауданына барып мүғалімдік қызмет атқарған. 1940жылы соғысқа аттанған содан хабарсыз кеткен. Атаның жалғыз ұлы қалған Тұнғатов Төребай. Одан 10 немере, 16шөбере, 14немене тарап отыр.

Аружан Толебаева-шөбересі;

Айгүл Камзабаева- немере келіні,

Абай ауданы, Жүрекадыр ауылы.

Великая Отечественная война оставила неизгладимый след и в нашей семье. Наш папа Камзабаев Толебай с болью в сердце вспоминает о своём детстве, о своём отце. Он помнит о своём отце только со слов своей бабушки так как , когда его отец ушел на фронт ему было всего 5 лет . Его отец Тунгатов Камзабай родился в 1906 году в г.Аягузе, но его предки жили в селе Журекадыр Абайского района. На то время его отец закончил партийную школу, был членом коммунистической партии, работал вторым секретарём райкома партии Чарского района.

Наш отец родился в 1935 году в г.Аягузе, а документах нашего отца записано , что он родился 1937 году. Отец вспоминает, когда он спросил у своей матери, почему отец исправил дату рождения, она ему ответила, скорее всего он предвидел начало войны, и как бы этим приберёг своего сына от войны. Когда отцу исполнилось два года от долгой болезни уходит из жизни его мать. И вот его отец привёз его на воспитание к бабушке, так как он в то время работал вторым секретарём райкома в с.Чарск, там он женился во второй раз . Перед тем , как отправиться на фронт наш дедушка приехал к своей матери , только на два часа, чтобы только поцеловать сына и попрощаться с матерью , так как их эшелон отправляли в г.Акмолинск. И вот перед отъездом он подарил кобуру от пистолета. Последнее письмо от отца они получили в 1942 году , осенью. В нём писалось , что они готовятся к наступлению, это решительный бой и отправил свою последнюю фотографию. На заднем фоне фотографии то ли густой туман, толи густой лес. В 1943 году получили похоронку, и наш отец начал получать пособие в 40 рублей.Двоюродный наш дедушка Тунгатов Торебай оправлял запросы в военные комитеты о месте захоронения дяди, но ему ответили многократно, что он числится в списке пропавших без вести. В 80-ых годах в республиканской газете "Лениншыл жас" в честь празднования 40-летия Великой победы наш дедушка прочитал статью одного ветерана, который в своём воспоминании упомянул о нашем дедушке. В статье говорилось, что он был бесстрашным командиром конной дивизии, его видели скачущим на белом коне , на поле боя.

И вот через 65 лет , по телепередаче "Хабар", мы услышали, что начались поиски пропавшей конной дивизии на Украине. Из интернета мы узнали,что наш дедушка находится в списке казахстанцев 49-й Кавалерийской дивизии, а так же в списке политсостава 106 национальной казахской кавалерийской дивизии - 59 человек, под номером №24. Тунгатов Камзабай, политрук 1905г. Казах член ВКП (б) с 1930г. В РККА с 41г. политработе с 1941г. Состоящий в распоряжении Военного Совета Округа Назначается политическим руководителем, пулемётного эскадрона 269 кп,106кд. Общее-среднее, военное ВПК в 1941г.

После окончания Второй мировой войны, написаны сотни научных монографий, снято множество фильмов, посвящённых этой кровопролитной в истории человечества войне. Но , как, говорят, война - не окончена до тех пор, пока не погребён последний солдат. А если таких - десятки тысяч? Если в кровавой мясорубке "потерялись" целые дивизии? Именно о таком факте, связанных с событиями мая 1942 года ( так называемого- Харьковского котла)_- нам стало известно только через 70 лет.